નશા થી થનાર નુકશાન, કેવી રીતે બચી શકશો તેનાથી, ચાલો જાણીએ આ લેખ માં

વ્યસન એટલે શું?

આવી કોઈ પણ શારીરિક-માનસિક ટેવ વ્યક્તિને કંઈક સારું કરવાથી રોકી શકે છે અથવા ખરાબ કામ કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરે છે, તેને નશો કહી શકાય. તે નોંધવું યોગ્ય છે કે કંઇક ખોટું છે તે ખોટું છે, ભલે તે ઓછી આવર્તન પર કરવામાં આવે તો પણ નુકસાન થશે, પરંતુ નશા ની બાબતમાં વધુ નુકસાન થશે, પરંતુ સૌથી શ્રેષ્ઠ, “લિમિટ માં કરો તો નુકશાન નથી ” તમારા મનમાંથી ભ્રમ દૂર કરો અને દરેક ખોટી પહેલથી દૂર રહો.

અત્યાર સુધી, તમે જે કર્યું તે, હવે દરેક ખોટા વિચારોથી દૂર રહો કારણ કે ખોટું એ ખોટું જ છે. “હું કોઈ પણ વસ્તુ નો વ્યસની નથી” એવું વિચારવું તમારી કોઈ પણ ખોટી વાત ને કૃત્ય હાનિકારક અથવા સારી અથવા સાચી બનાવશે નહીં.

આધુનિક વિજ્ઞાન માં, વ્યસનને એક જટિલ પરિસ્થિતિ તરીકે સમજવામાં આવે છે જેમાં કોઈ વસ્તુ, પદાર્થ  અથવા વર્તણૂકીય ક્રિયાના ગેરફાયદા હોવા છતાં અથવા પ્રતિકૂળ પરિણામો જાણ્યા પછી પણ ચાલુ રાખવામાં આવે છે.

કેમિકલી નશો હોય કે વ્યવહારુ તેના ફળસ્વરૂપ તે હાનિપ્રદ ક્રિયા નો ફરી ફરી ઉપયોગ, ગુસ્સો આવવો અને વ્યક્તિના જીવનમાં પડતી ને સ્પષ્ટ પણે જોવામાં આવે છે.

સામાન્ય રીતે નશા વાળા વ્યક્તિ ને ભાન જ નથી હોતું કે તે ઓબ્સેસ્ડ થઈ ગયો છે કારણ કે ઘણા કારણોસર તે માનસિક રીતે અસ્થિર થઈ જાય છે અને તે જ સમયે મગજ તે સંબંધિત પદાર્થ અથવા ક્રિયાથી ટેવાય છે અને વ્યક્તિને એવો ભ્રમ થવા લાગે છે કે નશો શરીરને જરૂરી છે. નશો કરનાર ક્રિયા અથવા પદાર્થ ની પાછળ દોડે છે

નશા ના પ્રકાર

પદાર્થ:

જેમ કે આલ્કોહોલ, ગુટખા, ધૂમ્રપાન, વગેરે અને વ્યવહારિક નશો (જેમ કે મોબાઇલ અથવા ગેમ), પરંતુ આ બંને પ્રકારનાં નશા ક્યારેક એક સાથે જોવા મળે છે અથવા બંને પ્રકારના નશા હોવાને લીધે જીવન અવ્યવસ્થિત રહે છે. મગજના કાર્યને નિયંત્રિત કરવાની ક્ષમતા પણ આ બે જોડે સમાન છે.

વ્યવહારગત અને પદાર્થ- નશા માં  વ્યક્તિ ઉગ્ર અથવા મનો વિક્ષિપ્ત થવાનું શરૂ કરે છે અને તે મજા અથવા સુખ જેવુ આભાસી અનુભવ લેવાનું શરૂ કરે છે જેમાં તે માદક દ્રવ્યો / પદાર્થનો વધુ વપરાશ કરવા લાગે છે. વ્યક્તિ ને નશા ની વસ્તુ અથવા ક્રિયા ‘સામાન્ય’ અથવા સાચી લાગવા લાગે છે.

પદાર્થગત નશો:

તમાકુનો ઉપયોગ ધૂમ્રપાન / દારૂબંધી, ગુટખા વગેરે સ્વરૂપે, ગાંજા, ચરસ, અફીણ વગેરેને ખવડાવીને (મફત અફીણનો ઉપયોગ બ્રિટીશ લોકો ભારતીયોને વ્યસન મુકવા માટે પણ કરતા હતા, પછી તેમને ચુકવવા લાગ્યા, જ્યારે ભારતીયો ગરીબ થયા ત્યારે તેઓ બ્રિટિશરોની ચાકરી કરવાના બદલા માં અફીણ ઉપયોગમાં લેતા. આમ ઘણા ભારતીયો બ્રિટીશરોના આર્થિક ગુલામ બન્યા, ચીન સાથે પણ આવું જ થયું).

ધ્યાનમાં રાખો કે ચા- કોફી ક્યારેક ક્યારેક પીવી એ નશો હોઇ શકે નહીં.  અને તે ખોટું પણ નથી.  પરંતુ દારૂ અને તમાકુ કેટલીકવાર પીવા અથવા ખાવુ એ નશો તો નથી પણ તે ખોટું છે.

વ્યવહારગત નશો:

વ્યવહારગત નશા માં ચા અને આલ્કોહોલ વચ્ચેના તફાવતને સમજવું જરૂરી છે, જેમ કે મોટાભાગની પ્રવૃત્તિઓમાં વારંવાર ઓવરડોઝ કરવું, બિનજરૂરી રીતે કરવું એ ખોટને કારણે નશા ની શ્રેણીમાં આવી શકે છે.

ઉદાહરણ તરીકે, વગર વાતે વારે વારે ખરીદી કરવી અથવા સેલફોનનો બિનજરૂરી ઉપયોગ પણ વ્યસનનું કારણ બનશે.

નશા ના પરિણામ અને લક્ષણો:

  • પારિવારિક ઝઘડામાં વધારો અને સામાજિક જીવનમાં ઘટાડો
  • સમય, શ્રમ , ઉર્જા, ધ્યાન અને પૈસા ખર્ચવા / વ્યર્થ કરવાની વૃત્તિ
  • એવું લાગે છે કે વ્યસન થી મુક્તિ મેળવી શકશે નહીં.
  • વ્યસનકારક વસ્તુ અથવા ક્રિયા માટે વ્યક્તિ તેની તરફ આગળ વધવા માંટે તર્ક શોધવા લાગે છે જેથી તે પોતાની જાતને અને પોતાના પ્રિયજનોને છેતરી શકે, જેમ કે તે કહી શકે છે કે કેટલાક દેવી-દેવતાઓને ભાંગ કે દારૂ ચઢવા માં આવે છે, જ્યારે તે આ વાસ્તવિકતા સ્વીકારતા નથી કે મહાદેવ ને ઝેર આપવામાં આવ્યું હતું, દેવી- દેવતા ને વ્યસની કહેવા વાળા હવે સાયનાઇડ અને  ઝેર પણ લેશે? “

  • આર્થિક નુકસાન
  • આરોગ્ય સંબંધિત નુકસાન
  • શીખવાની ક્ષમતા ઘટે છે, નિર્ણય લેવાની ક્ષમતા ઘટે છે, યાદશક્તિ ઓછી થાય છે.
  • સંબંધિત અંગોને નુકસાન
  • સંચરણીય સંસર્ગ રોગોનું જોખમ વધારવું (જેમ કે દારૂ પીને શારીરિક સંબંધ કરવા વાળા એવું વિચારે છે કે નિરોધ થી ચેપ લાગશે નહીં, અને તે વાસ્તવિકતા ને સમજવા જ નથી માંગતા નિરોધ માં રહેલ સોફ્ટનેસ તેમાં રહેલ છિદ્રો ને કારણે હોય છે. તેમાં ઘણા સુક્ષ્મસજીવો અને અન્ય હાનિકારક કણો આવી શકે છે અને જઈ શકે છે.  નિરોધ ક્યારે પણ સલામતી ભર્યું  હોઇ શકે નહીં).
  • વાહનાદી દુર્ઘટના

  • હતાશા, આત્મહત્યા અથવા અન્ય આત્મહત્યાની ઇચ્છાઓ
  • કાર્યકારી જીવનમાં ઘટાડો, જેમ કે ઉત્પાદકતામાં ઘટાડો, કાર્યસ્થળમાં ગેરહાજરીમાં વધારો અને રોજગારનું નુકસાન.
  • વૈધાનિક સમસ્યાઓ બનાવવી
  • મગજ, માનસિકતા અને મનની સ્થિતિમાં અસામાન્ય ફેરફારો
  • “આય બળદ! “મને માર” જેવા પુરાવા હોવા છતાં ઇરાદાપૂર્વક વિનાશક સંજોગોને આમંત્રણ આપવું
  • માદક દ્રવ્યો પ્રતિ સહિષ્ણુતા, સહનશીલતા નો વિકાસ, જેનાથી વ્યક્તિની માત્રા / આવૃતિ ને વધારે છે જેથી વ્યક્તિ નશા ના વધેલા સ્તરનો અનુભવ કરી શકે.
  • માત્રા ને જાળવી રાખવા માંટે અથવા વધારીને તેના પર નિર્ભર રહેવું. મોહનો ઉપચાર – નીચે આપેલા શપથ પદ્ધતિના નિયમોનું નિશ્ચિતપણે પાલન કરવાથી, તમે તાત્કાલિક અને કાયમી ધોરણે તમામ પ્રકારના નશા અને ખરાબ ટેવોથી છુટકારો મેળવી શકો છો.

એવુ વિચારશો નહીં કે “હું ધીમે ધીમે વ્યસન છોડીશ અથવા છૂટશે “, હકીકતમાં, શુભશ્ય શિગ્રમ તરત જ છોડી દો. માત્ર માહિતી જ નહીં, જો વ્યસનોની નિરર્થકતાની ઊંડી આંતરિક લાગણી હોય, તો પુનઃ પ્રાપ્તિની દિશામાં, માનસિક શક્તિ પ્રાપ્ત થશે અને નીચે દર્શાવવામાં આવેલા શપથ-બંધારણને પુનરાવર્તિત કરીને, વ્યક્તિ પોતાને ઉપર માનસિક દબાણ લાવી શકશે કે હવે દરેકને વ્યસનથી દૂર રહેવું પડશે.

“હું ભગવાન, શાસ્ત્રો, મારા માતાપિતા વગેરે સહિતના બધા પ્રિયજનોની સોગંદ લઉં છું કે હવેથી હું તમામ પ્રકારના વ્યસન, નશા થી દૂર રહીશ.”

ઉપરોક્ત શપથને નિરાધાર તેમજ બિન-અપંગ વ્યક્તિઓને પણ પુનરાવર્તિત થવું જોઈએ, ઉપરોક્ત શપથની સાથે ભક્તો (લાટિસ) માટે ગંભીરતાપૂર્વક સ્માર્ટફોન જેવા ઉત્તેજક પરિબળોને દૂર કરવા જરૂરી છે; અને વધુ ગંભીર બાબતમાં, તે વ્યક્તિની આસપાસ હંમેશા રહેવું જરૂરી છે કે જે તેના પર નજર રાખે છે કે નશા નું મૂળ તે પદાર્થ અને ક્રિયાથી સંપૂર્ણપણે દૂર છે.

દરેક વ્યક્તિએ દરેક સમયે કુસંગથી દૂર રહેવું જોઈએ. શપથની અનિવાર્યતા ધ્યાનમાં લેવી જોઈએ, કારણ કે દરેક પ્રકારનાં અયોગ્ય વિચારો મનથી સ્વૈચ્છિક રીતે શરૂ થાય છે, જેના માટે તેને મનમાંથી દૂર કરવું એ એકદમ જરૂરી છે. માનસ ચિકિત્સકો  પદાર્થના વધારાથી અથવા પદાર્થની તીવ્રતા અને વર્તન સંબંધી ક્ષતિઓને લીધે થતી શારીરિક ક્ષતિઓને દૂર કરવા માટે જરૂરી હોઈ શકે છે.

તેથી મનોચિકિત્સાને ‘પાગલખાનું ‘ કહીને તેની મજાક ઉડાવશો નહીં. કોઈપણ રીતે, માનસિક રોગો અને વ્યસન નિવારણના નિષ્ણાતો વ્યક્તિને માનસિક અને શારીરિક ધોરણે સામાન્ય જીવન જીવવા માટે સક્ષમ બનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.

ઉપચાર પદ્ધતિઓ:

  1. ઉપરોક્ત શપથ સ્વરૂપ (પ્રથમ અને ફરજીયાત અને તમામ કેસો પર અસરકારક)
  2. અધિકૃત પુસ્તકો, ટેલિવિઝન દસ્તાવેજી, વગેરેનો ઉપયોગ ક્સપ, પ્રજનનકારો, સંકળાયેલ ક્રિયા પદાર્થ અને જોડાણથી સખત અંતરના દુષ્પ્રભાવો વિશે જાગૃત કરવા માટે થઈ શકે છે.
  3. ‘ખાલી દિમાગ’ એ શેતાનનું ઘર બનતા અટકાવવા માટે, શરીર અને મનને કેટલીક મહેનત કરવી (ખાસ કરીને શારીરિક) પ્રવૃત્તિમાં શામેલ કરો, જેમ કે ખાલી બેસો નહીં, કહેવાતા ટાઇમ પાસ જેવા વિચારો લાવો નહીં. અને લેઝર, કૂદ દોરડા, દોડ, ચક્ર. રમત કરો, યોગ-ધ્યાન કરો, સાત્વિક પ્રવૃત્તિઓ કરો, પાઠ કરો, જાપ કરો, વ્યસન અથવા અન્ય અનૈતિક પ્રવૃત્તિ વિશે એકલા બેસીને વિચારશો નહીં, ગાર્ડનિંગ કરો.

જો તમને આ માહિતી સારી લાગી હોય તો અમને કમેન્ટ સેકશન માં જરૂર જણાવજો.. આવી અવનવી માહિતી જાણવા માટે અમારું પેજ “ફક્ત ગુજરાતી” લાઈક કરો અને તમારા મિત્રો તથા સગા સંબંધીઓ સાથે શેર જરૂર
કરવું.

નોંધ : આ લખાણ ની કોપી કરતા પહેલા અમારી લેખિત મંજૂરી લેવી જરૂરી છે.

Author: FaktGujarati Team

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *