અપૂરતા વિટામીન્સ ને કારણે થઈ શકે છે નુકશાન, જાણો તેનાથી બચવાના ઉપાય

Image Source

વિટામિન્સ એવા પદાર્થો છે જે શરીરના સામાન્ય વિકાસ અને વૃદ્ધિ સહિત શારીરિક કાર્યો માટે જરૂરી છે. વિટામિનની સૂચિ મોટી હોવા છતાં, 13 મુખ્ય વિટામિનની જાણકારી અહી આપવામાં આવી છે.

વિટામિન-એ: ચરબીયુક્ત દ્રાવ્ય  આ વિટામિન યકૃતમાં સંગ્રહિત થાય છે. રાતના અંધત્વ અને કેન્સરને દૂર રાખવામાં તે જરૂરી છે. તે ગર્ભાવસ્થા અને સ્તનપાન દરમ્યાન ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ બને છે અને વૃદ્ધાવસ્થાના પ્રભાવોને ઘટાડવામાં પણ મદદરૂપ થાય છે. તેના મુખ્ય સ્ત્રોતોમાં શક્કરીયા, સલગમનાં પાન, ગાજર, પાલક, કેરી, તરબૂચ, પપૈયા, જરદાળુ, નારંગીનો સમાવેશ થાય છે.

વિટામિન-બી (થાઇમિન, રાયબોફ્લેવિન, નિયાસિન, પેન્ટોથેનિક એસિડ, બાયોટિન, વિટામિન બી 6, વિટામિન બી -12 અને ફોલેટ)

થાઇમિન (વિટામિન બી -1): આખા અનાજ અને સૂકા ફળો માં જોવા મળે છે, આ વિટામિન આંખો અને સ્નાયુઓની કામગીરીને સામાન્ય બનાવવા અને થાક ઘટાડવામાં મદદ કરે છે. આ વિટામિન વૃદ્ધત્વ અને દારૂ પીવાના પ્રભાવોને ઘટાડવામાં પણ મદદરૂપ છે.

રિબોફ્લેવિન (વિટામિન બી -૨): સામાન્ય કોષની વૃદ્ધિમાં સહાયક આ વિટામિન લોહી અને આંખની તકલીફને દૂર રાખવામાં મદદગાર છે, તે સોયાબીન, બદામ અને ઘઉં સહિતના અન્ય અનાજમાં જોવા મળે છે.

નિયાસિન (વિટામિન બી-3): નિયાસિન કોળા અને તેના બીજ, સોયાબીન, મગફળી, વિવિધ ફલિયો માં , અનાજ વગેરેમાં જોવા મળે છે, જે હાનિકારક કોલેસ્ટરોલ (ઉચ્ચ ઘનતાવાળા લિપિડ્સ) નું સ્તર ઘટાડવામાં મદદ કરે છે, ફાયદાકારક કોલેસ્ટરોલ વધારે છે ઘનતા લિપિડ સ્તર.

પેન્ટોથેનિક એસિડ (વિટામિન બી -5): આ વિટામિન, કઠોળ અને વિવિધ એલિમેન્ટરી સંયોજનોમાં જોવા મળે છે.  લાલ રક્તકણો અને પાચક તંત્રની સુગમ કામગીરી માટે જરૂરી છે.

બાયોટિન (વિટામિન-એચ): પાણીમાં દ્રાવ્ય (પાણીથી દ્રાવ્ય) આ વિટામિન વાળ ખરવા અને ત્વચાને બગડતા રોકે છે બાયોટિન કેળા, મશરૂમ્સ, સોયાબીન અને આખા અનાજમાં જોવા મળે છે.

વિટામિન બી 6 (પાયરિડેક્સિન) : આ વિટામિન બટાટા, આખા અનાજમાં જોવા મળે છે, જે ડિપ્રેશનને રોકવામાં, હિમોગ્લોબિન-ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહિત કરવામાં, એનિમિયાને અટકાવે છે, અને આંખના સ્વાસ્થ્યને જાળવવામાં મદદ કરે છે.

વિટામિન બી -12 (સાયનોબ્લેમિન):  તે દૂધમાં અને ફણગાવેલા અનાજ માંથી મળી આવે છે.  લાલ રક્તકણો, ચેતા પેશીઓની રચના અને વિભાજન માટે આ વિટામિન જરૂરી છે, જેના કારણે હાથ અને પગમાં નિષ્ક્રિયતા આવે છે અને ચામડીનો રંગ ફેડ જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે.

ફોલેટ: આનુવંશિક પદાર્થોના ઉત્પાદનમાં અને સામાન્ય શારીરિક ઉન્નતીકરણ માટે કઠોળ, મશરૂમ્સ અને તરબૂચમાં જોવા મળે છે માંટે ફોલેટ જરૂરી છે.

વિટામિન-સી: વિટામિન-સી, કે જે આમળા જેવા સાઇટ્રસ ફળો સહિત, જામફળ, પપૈયા, કેરી, સુંગધી પાનવાળી એક વિલાયતી વનસ્પતિ, માં ભરપૂર માત્રામાં જોવા મળે છે, તે શરદી-ખાંસી  સ્વસ્થ ત્વચા, અસ્થીયો અને ઉપાસ્થિતિઓ દૂર રાખવામાં મદદગાર છે.

વિટામિન-ડી: મજબૂત હાડકાં માટે અને સ્નાયુઓની નબળાઇથી બચવા માટે વિટામિન-ડી જરૂરી છે. હૃદયરોગની બચવા માંટે તે જરૂરી છે. વિટામિન-ડી માટે, તમારા ઘણા કાર્યો સૂર્યમાં કરો અને દૂધ, નારંગી અને સોયાબીન ખાઓ.

વિટામિન-ઇ: ધમનીઓ અને નસોના આરોગ્ય સહિત લોહીમાં રહેલા હાનિકારક પદાર્થોને દૂર કરવા માટે આ વિટામિન આવશ્યક છે, જે હવાના પ્રદૂષણ અને ધૂમ્રપાનના હાનિકારક પ્રભાવોને ઘટાડવામાં પણ મદદરૂપ છે. તે સૂર્યમુખીના બીજ, અખરોટ, પાલક, ટામેટાંમાં જોવા મળે છે.

વિટામિન-કે: હાડકાં અને હૃદયની સરળ કામગીરી સહિત ઇજાને લીધે વધારે રક્તસ્રાવ અટકાવવા બ્લડ ક્લોટ ની સ્થાપના કરવી જરૂરી છે. તે ડેરી ઉત્પાદનો અને પાલકમાં જોવા મળે છે.

શરીરમાં મોટાભાગના વિટામિન્સ હંમેશાં સામાન્ય ખોરાક દ્વારા જમાવવામાં આવે છે, પરંતુ આજકાલ વિટામિન બી -12 ની પ્રાપ્તિ સરળ નથી કારણ કે વનસ્પતિની વિવિધતા ઓછી થઈ છે અને લોકોએ ખોરાક માટે ઘણા બહાના બનાવવાનું શરૂ કર્યું છે. વિટામિન-ડી અને વિટામિન-કેનું સંશ્લેષણ શરીર દ્વારા જ કરવામાં આવે છે, તેથી સામાન્ય રીતે તેમની ચિંતા કરવાની જરૂર નથી.

પૌરાણિક કથા: આજકાલ વિટામિનનો પૂરક ખોરાક લેવો જરૂરી છે, તો જ કોઈ સ્વસ્થ થઈ શકે છે!

નિવારણ: બધા પોષક તત્ત્વો ત્યારે જ ફાયદાકારક છે જ્યારે કુદરતી સ્વરૂપો, કૃત્રિમ અથવા રાસાયણિક અથવા અન્ય પ્રકારની પૂરવણીઓનું સેવન અમુક ચોક્કસ તબીબી પરિસ્થિતિઓમાં ડૉક્ટરની દેખરેખ હેઠળ ખૂબ મર્યાદિત માત્રા અને અવધિ માટે સૂચવી શકાય છે, પરંતુ તે ત્યાંની જેમ કુદરતી હોઈ શકે છે. કોઈ ફાયદાકારક નથી અને આડઅસરો નિશ્ચિત છે, જેમ કે વિટામિન-એ પૂરક સાથે દ્રષ્ટિની સમસ્યાઓ, સાંધામાં દુખાવો (સાંધા) અને હાડકાં માં દુખાવો , સૂર્યપ્રકાશની બિનજરૂરી સંવેદનશીલતા, વાળ ખરવા, માથાનો દુખાવો, શુષ્ક ત્વચા.

થાઇમિન ના સપ્લીમેન્ટ્સ થી  એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓ, ત્વચાના રંગમાં ફેરફાર.

રિબોફ્લેવિન ના સપ્લીમેન્ટ્સ થી શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, ચહેરો, હોઠ, જીભ અને ગળામાં સોજો.

નિયાસિન સપ્લિમેન્ટ્સ થી ચક્કર આવવા, ઝડપી ધબકારા, ખંજવાળ, ઉબકા અને ઉલટી, પેટમાં દુખાવો, ઝાડા, સંધિવા (સંધિવાનો એક પ્રકાર જેણે શરીરમાં યુરિક એસિડનો વધારો કર્યો છે), યકૃતને નુકસાન અને ડાયાબિટીસ.

પેન્ટોથેનિક એસિડ ના સપ્લીમેન્ટ્સ થી  સાંધામાં દુખાવો, ડાયાબિટીઝ, ગળામાં સોજો સંબંધિત પીડા.

ત્વચા પર ફોલ્લીઓ, વાળ ખરવા, બાયોટિન સપ્લિમેન્ટ્સ સાથે હૃદયની સમસ્યાઓ.

વિટામિન બી 6 ની ના સપ્લીમેન્ટ્સ થી સાથે ચેતાતંત્રને નુકસાન.

વિટામિન બી -12 પૂરકમાંથી રક્ત વાહિનીઓમાં સમસ્યા સહિત રક્ત કેન્સર. ફોલિક એસિડ સપ્લિમેન્ટ્સ, ફોલેટનું કૃત્રિમ સ્વરૂપ, બાળકોમાં માનસિક વિકાસ અને પુખ્ત વયના લોકોમાં કેન્સરનો ભય અટકાવે છે.

વિટામિન-સીના પૂરવણીઓને કારણે પેટ, અતિસાર અને ગેસમાં દુખાવો.

વિટામિન-ડી પૂરકમાંથી વૃષ્કશરી (કિડની ની પથરી), ઓસ્ટિઓપોરોસિસ, કબજિયાત.

વિટામિન ઈ ના સપ્લીમેન્ટ્સ થી ચક્કર, અસામાન્ય નબળાઇ, પેટના ખેંચાણ, નાક અને ગુંદર વિટામિન-ઇ પૂરકમાંથી રક્તસ્ત્રાવ.

વિટામિન-કે ના સપ્લીમેન્ટ્સ થી સ્નાયુઓની રાહત ઘટાડે છે, યકૃતના કદમાં વધારો, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, આખા શરીરમાં સોજો વગેરે.

પૌરાણિક કથા – કેટલાક વિટામિન માત્ર માંસાહારી લોકોમાં જ મળી શકે છે!

નિવારણ – હકીકતમાં, જો ખોરાકમાં વિવિધતા હોય, તો પછી કોઈ વિશેષ પ્રયત્નો કર્યા વિના, બધા વિટામિન્સ શાકાહારી પદાર્થોમાં સુલભ થઈ જાય છે. પ્રચલિત, ઓછા જાણીતા અને હાલના દિવસો પહેલાંના પૂર્વજ ઉગાડવામાં આવેલા ભાષણોની સાથે, તેઓ મનુષ્ય દ્વારા જરૂરી છે તે બધું મેળવે છે અને કેટલાક પોષક તત્વો બ્રેડ, અનાજ અને અન્ય આથો ઉત્પાદનોમાં પણ ઉપલબ્ધ છે.

વિટામિનની ઉણપનું મુખ્ય કારણ અને સમાધાન:

1.પસંદ-ના પસંદ ની ટેવ:

તોરાઇ, ગિલકી, રોસાની શીંગો, જેકફ્રૂટ, કઠોળ, ચલાઈ, પાલક અને ધાણા વગેરે ઘણા લોકોને શાકભાજી પ્રત્યે અનિચ્છા હોય છે, જેના કારણે તેઓ મોટા પ્રમાણમાં મળતા પોષક તત્વોથી વંચિત રહે છે. તેથી, જો તેનો સ્વાદ ગમતો ન હોય, તો પછી તેની શાકભાજી કોઈ અન્ય વ્યક્તિ જોડે થી  બનાવો.

બીટ ની ઉપયોગીતા ખૂબ વધારે છે, પરંતુ જો તેમાં મીઠાશ ઓછી હોય, તો લોકોને તે ગમતું નથી, સ્વાદ વધારવા માટે, બીટ ને  ચિપ્સમાં કાપીને અને તેમની વચ્ચે અથાણું લગાવીને ખાઈ શકાય છે.

2. પ્લેટમાં સર્વ સમાવેશનો અભાવ:

ઘણા પોષક તત્વો બીજા પોષક તત્વોના શોષણમાં મદદરૂપ થાય છે અને કેટલાક પોષક તત્વો શરીરમાં જ ઉત્પન્ન થાય છે પરંતુ તેમને બહારના અન્ય પોષક તત્વોની જરૂર પડે છે.

આ બધા કારણોસર તે જરૂરી છે કે પ્લેટમાં એક સાથે વિવિધ પોષક તત્વોની ઉપલબ્ધતા હોવી, જેમ કે વિવિધ પ્રકારના શાકભાજીમાંથી બનેલા મિશ્રિત શાકભાજી, કઠોળ અને વિવિધ દાળ ભેળવીને બનાવેલી શાકભાજી, વિવિધ અનાજના મિશ્રણથી તૈયાર કરેલી ખીચડી અને સલાડ સાથે વગેરે માસિક અથવા પખવાડિયે ખાવા ના તેલ ને બદલો.

3. અતિશય બેકિંગ:

લાંબા સમય સુધી ફ્રાઈ કરેલા અને પ્રક્રિયા કરેલ ખોરાક ને લીધે ઘણા પોષક તત્વોનો નાશ થાય છે અને ડબ્બા માં પેક કરેલ ખોરાકમાં પણ પૌષ્ટિક તત્વોનો અભાવ હોય છે જે પેટ ભરી શકે છે પરંતુ આરોગ્યને લાભ નથી કરતું; આ રીતે, શરીર વિટામિન અને ખનિજોથી વંચિત છે.

ઉપરોક્ત સાવચેતી રાખતા, ફણગાવેલા અનાજનું સેવન કરવું વધુ સારું રહેશે અને આજકાલ જુવાર, ગુવારપથનો રસ, ફણગાવેલા અનાજ વગેરે શામેલ કરવા વધુ સારા છે, જે વિવિધ સ્થળોએ સુલભ છે, પરંતુ રેશા સાથે ખાવું એ પણ જરુરી છે. રેશા માં એવા જરુરી પોષક તત્વો હોય છે જે રસા માં પણ નથી હોતા.

જો તમને આ માહિતી સારી લાગી હોય તો અમને કમેન્ટ સેકશન માં જરૂર જણાવજો.. આવી અવનવી માહિતી જાણવા માટે અમારું પેજ “ફક્ત ગુજરાતી” લાઈક કરો અને તમારા મિત્રો તથા સગા સંબંધીઓ સાથે શેર જરૂર
કરવું.

નોંધ : આ લખાણ ની કોપી કરતા પહેલા અમારી લેખિત મંજૂરી લેવી જરૂરી છે.

Author: FaktGujarati Team

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *