શું તમે જાણો છો કપૂર કેવી રીતે બને છે? જાણીએ દેશી કપૂરના ફાયદા 

Image Source

કપૂર શું છે ?

કપૂરનો ઉપયોગ મોટાભાગે ભગવાનની આરતીમાં થાય છે. આ સિવાય કપૂરનો ઉપયોગ આયુર્વેદિક દવા, તેલ, સુગંધ અને જંતુઓ દૂર રાખવા માટે થાય છે.દેશી કપૂર(ખાવા યોગ્ય કપૂર) નો ઉપયોગ દક્ષિણ ભારતની કેટલીક વાનગીઓમાં થાય છે.

દેશી કપૂરનો ઉપયોગ માથાનો દુખાવો, શરીરમાં દુખાવો મલમ, શરદીની દવાઓ અને ઉધરસની શિરપ, કેટલીક ખંજવાળની ક્રિમ જેવી છે કે ત્વચાની સમસ્યાઓ અને બાવાસીરની સારવાર માટે વગેરે.

તે ઘરના વાતાવરણને શુદ્ધ કરવા અને સકારાત્મકતા લાવવા માટે કપૂરને બાળી નાખવું અથવા ડિફ્યુઝરમાં કપૂરના આવશ્યક તેલનો ઉપયોગ કરવો પણ ફાયદાકારક સાબિત થયું છે.

કપૂરના પ્રકાર અને કપૂર કેવી રીતે બનાવવામાં આવે છે

કપૂર બે પ્રકારના હોય છે. કુદરતી કપૂર અને કૃત્રિમ કપૂર.

Image Source

1) દેશી કપૂર અથવા ભીમસેની કપૂર

પ્રાકૃતિક કપૂર જેને દેશી કપૂર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, ભીમસેની કપૂર, જાપાની કપૂર, એક કુદરતી ઉત્પાદન છે. આ કપૂર સફેદ રંગના સ્ફટિકોના સ્વરૂપમાં કપૂરના ઝાડના પાંદડા, છાલ અને લાકડામાંથી નિસ્યંદન દ્વારા મેળવવામાં આવે છે.

કપૂર વૃક્ષ મુખ્યત્વે ચીનમાં જોવા મળ્યું, જ્યાંથી તે તાઇવાન, જાપાન, કોરિયા, વિયેટનામ અને વિશ્વના અન્ય દેશોમાં પહોંચ્યું. આ ઝાડ પર ચળકતા , લીલા પાંદડા જોવા મળે છે, જે ભૂકો થાય ત્યારે કપૂરની સુગંધ આપે છે. કપૂરના ઝાડનું જૈવિક નામ સિનામોમમ કમ્પોરા છે.

વસંત ઋતુમાં નાના નાના ફૂલો આ ઝાડ પર ગુચ્છામાં દેખાય છે. ભારતમાં કપૂર દહેરાદૂન, મૈસુર, સહારનપુર, નીલગિરી માં ઉત્પન્ન થાય છે.  ભારતમાં કપૂર ફક્ત પાંદડાઓનાં નિસ્યંદન દ્વારા પ્રાપ્ત કરવામાં આવે છે.

Image Source

2) કૃત્રિમ કપૂર

આ કપૂર રાસાયણિક રીતે બનાવવામાં આવે છે.  આ કપૂરનું સૂત્ર સી 10 એચ 16 ઓ છે.આ કપૂર પાણીમાં અદ્રાવ્ય અને આલ્કોહોલમાં દ્રાવ્ય છે. આ કપૂર ટર્પેન્ટાઇન તેલની ઘણી રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓ કર્યા પછી મેળવવામાં આવે છે.

રાસાયણિક કપૂરનો ઉપયોગ ઘણી ફેક્ટરીઓમાં થાય છે.  તેનો ઉપયોગ પોલિવિનાઇલ ક્લોરાઇડ, સેલ્યુલોઝ નાઇટ્રેટ, પેઇન્ટ, ધૂમ્રપાન વિનાશ અને ચોક્કસ પ્રકારના પ્લાસ્ટિક, ઉધરસની સીરપ વગેરેના ઉત્પાદનમાં થાય છે.

Image Source

 

દેશી કપૂર અને બનાવટી કપૂર વચ્ચેનો તફાવત:

1) દેશી કપૂર પાણીમાં નાખવાથી નીચે બેસી જાય છે. જ્યારે બનાવટી કપૂર અથવા ભેળસેળ કપૂર પાણીમાં તરતા હોય છે.

2) અસલ કપૂર સળગાવા પર કાળા ધુમાડા વગર બળી જાય છે અને બર્ન કર્યા પછી નહિવત્ નિશાની છોડે છે.જયારે નકલી કપૂર સળગાવા પર હવામાં કાળા ધૂમાડો છોડે છે અને બર્ન કર્યા પછી વાસણને કાળા કરે છે.

3)વાસ્તવિક કપૂર નકલી કપૂર કરતાં મોંઘા હોય છે. મોટે ભાગે સસ્તા કપૂર નકલી હોય છે.

Image Source

ભીમસેની કપૂર અથવા દેશી કપૂરના ફાયદા શું છે.

1)તે વાતાવરણ ને શુદ્ધ કરે છે

આયુર્વેદ મુજબ દેશી કપૂર કફ-દોશા અને કોલેસ્ટરોલનું સ્તર ઘટાડવામાં મદદગાર છે. તે વાતાવરણને શુદ્ધ કરે છે અને હવામાં રહેલા જંતુઓ દૂર કરે છે. કપૂરમાં એન્ટી બેક્ટેરિયલ, એન્ટી ફંગલ ગુણધર્મો છે.

ઉલ્લેખિત તમામ ઉપાયોમાં દેશી કપૂર અથવા કુદરતી કપૂરનો ઉપયોગ કરવાનો છે.નકલી કપૂરનો કોઈ ફાયદો થશે નહીં, પરંતુ તે નુકસાન પણ કરી શકે છે.

2)વાળ માટે નાળિયેર તેલમાં કપૂર ના ફાયદા

આયુર્વેદ મુજબ નેચરલ કપૂર તેલ માં નાખવામાં આવે તે વાળ માટે સારું માનવામાં આવે છે.  નારિયેળ તેલમાં દેશી કપૂર લગાડવાથી વાળ મજબૂત, જાડા બને છે અને ડેંડ્રફ નો નાશ થાય છે.

3) બાવાસીર માં કપૂર અને કેળાના ફાયદા

કેળાની વચ્ચે ચણા જેટલું કપૂર લેવાથી બાવાસીર ના રોગમાં ફાયદો થાય છે.નારિયેળ તેલમાં દેશી કપૂર ભેળવીને ગુદામાર્ગ પર લગાવવાથી પીડા, બળતરા સનસનાટી, ઠંડક થાય છે અને સોજો પણ ઓછો થાય છે.

4) શરદી-ખાંસી 

કપૂરને તેલ સાથે ભેળવીને છાતીમાં માલિશ કરવાથી નાક, કફ અને ફેફસાની જકડનતામાંથી રાહત મળે છે. વિક્સ, ઝંડુ, અમૃતંજન વગેરે જેવા લગભગ તમામ બામમાં કપૂર હોય છે.નાક ખોલવા અને કફને છૂટો કરવા માટે ગરમ પાણીમાં કપૂર ઓગાળી ને ભાપ લેવી અસરકારક છે.

5) સંધિવા અને સાંધાનો દુખાવો

કપૂર મિશ્રિત તેલ સંધિવા અને સ્નાયુઓના દુખાવામાં માલિશ કરવાથી રાહત આપે છે.  આ માટે સરસવના તેલમાં કપૂર મિક્સ કરો અને ઘૂંટણ અને સાંધાની મસાજ કરો.પીડાથી રાહત મળશે અને ઘૂંટણની જામ થશે નહીં.

6) દાંત નો દુ:ખાવો

દાંત ઉપર દેશી કપૂર નો નાનો ટુકડો નાખો જ્યાં તમને દુખાવો થાય છે અને તેને બે મિનિટ માટે દબાવો. પીડાથી ત્વરિત રાહત મળશે. કપૂર મોંમાંથી દુર્ગંધ દૂર કરવામાં પણ ફાયદાકારક છે.

7) ખીલ અને ડાઘા દૂર કરો

આ માટે થોડું નાળિયેર તેલમાં કપૂર મિક્સ કરીને ખીલ પર લગાવો.  પિમ્પલ્સનું કદ ઘટવાનું શરૂ થશે અને નવી પિમ્પલ્સ આવશે નહીં.  આ ઉપાય ચહેરાના ફોલ્લીઓ અને શુષ્કતા ઘટાડવા માટે પણ અસરકારક છે.

8)પેટમાં દુખાવો

જો પેટમાં દુખાવો હોય તો ભીમસેની, કપૂર, ચોખા અને થોડી સેલરીનો ટુકડો એક સાથે લેવાથી રાહત મળે છે.

9) બાળકોના પેટમાં કૃમિ

5 વર્ષથી વધુ ઉંમરના બાળકોના પેટમાં રહેલા કીડાઓને નાશ કરવા માટે, ગોળમાં થોડો દેશી કપૂર મિક્સ કરો.  તેનાથી કીડા દૂર થશે અને કીટના કારણે પેટનો દુખાવો પણ મટી જશે.

10) કપૂર તેલના ફાયદા

સુગંધ ઉપચારમાં કપૂર તેલનો ઉપયોગ ન્યુમોનિયા, બ્રોન્કાઇટિસના લક્ષણોથી રાહત આપે છે.  તે પ્રતિરક્ષાને વેગ આપે છે અને ચયાપચયને વેગ આપે છે.  કપૂર તેલની સુગંધ ગભરાટ, બેચેની દૂર કરીને મનને આરામ આપે છે.

કપૂર મિશ્રિત તેલની માલિશ કરવાથી સ્નાયુઓમાં મચકોડ, ખેંચાણ અને જડતાની પીડાથી રાહત મળે છે.  જંતુના કરડવા પર કપૂર તેલ લગાવવાથી ઉપયોગી થાય છે. ત્વચામાં ખંજવાળ, લાલાશ, ફોલ્લીઓ થવા પર વાહક તેલમાં કપૂર તેલ મિક્સ કરો.

દવાઓ કે જેમાં કપૂરનો ઉપયોગ થાય છે

કપૂરના ગેરફાયદા શું છે?

કપૂરનો વધારે ઉપયોગ કરવાથી ખરજવું, ફોલ્લીઓ, હોઠની શુષ્કતા જેવી ત્વચાની સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. આ સિવાય નર્વસ સિસ્ટમ, પાચક સિસ્ટમ, કિડની, શ્વાસ સંબંધિત સમસ્યાઓ આવી શકે છે.

સગર્ભા સ્ત્રીઓ અને સ્તનપાન કરાવતી માતાએ પણ કપૂરના ઉપયોગથી દૂર રહેવું જોઈએ.

કપૂર વધારે પ્રમાણમાં ખાવાનું સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકારક હોઈ શકે છે, તેથી તેનો ઉપયોગ ફક્ત અનુભવી ડોક્ટર આયુર્વેદચાર્યની સૂચનાથી કરો.

કપૂર વિશે ની આ માહિતી કૃપા કરીને વોટ્સએપ, ફેસબુક પર શેર કરો જેથી ઘણા લોકો આ લેખ વાંચી શકે.

જો તમને આ માહિતી સારી લાગી હોય તો અમને કમેન્ટ સેકશન માં જરૂર જણાવજો.. આવી અવનવી માહિતી જાણવા માટે અમારું પેજ “ફક્ત ગુજરાતી” લાઈક કરો અને તમારા મિત્રો તથા સગા સંબંધીઓ સાથે શેર જરૂર કરવું.

નોંધ : આ લખાણ ની કોપી કરતા પહેલા અમારી લેખિત મંજૂરી લેવી જરૂરી છે.

Author: FaktGujarati Team

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *